حدود دوهزار سال پیش از میلاد مسیح، سرزمین هندوکش (افغانستان) مورد هجوم اقوام آریایی که از دره‌های پامیر سرازیر شده بودند قرار گرفت و به تصرف این اقوام در آمد. روشن نیست پیش از تهاجم آریایی‌ها چه کسانی در این سرزمین ساکن بوده‌اند. بطلمیوس و دیگر جغرافی‌دانان باستان از سرزمینی که در جنوب هندوکش بین کویر نمک فارس (ایران امروز) در غرب و رود سند در شرق واقع بوده، به نام «آریانا» یاد کرده‌اند.

در  تاریخ افغانستان از کلمهٔ «آریانا» به عنوان نام تاریخی افغانستان نام برده شده‌است.ازجمله

کلمه دیگری که به عنوان نام قدیم افغانستان استفاده میشود ((باختر ))است . باختر بعضي از ساحات شمال و شمالغرب افغانستان و قسما حدود جنوب هندوکش را در بر داشت . در تحت نام باختر مدنيت بزرګي مانند مدنيت ګريک و باختري در تاريخ افغانستان و حتی اسيا ميانه از اهميت زياد برخوردار است .به تعقيب ان نام «خراسان» بر قسمتي از سر زمين کنوني افغانستان معمول ګشت .اين نام در قرون وسطي از اهميت زياد برخودار بود .بعضي از سر زمينهای مربوط به خراسان در ايران کنوني تثبيت شده اند . خراسان که نام بخشی از «ایران تاریخی» است. خراسان بزرگ به بخش شرقی ایران تاریخی گفته می‌شده.

آریانا و خراسان به عنوان نام های قدیمی سرزمین افغانستان نسبت داده میشود.

 

هرات يکی از قديمی ترين ولايات افغانستان است که ريشه‌های آن به آريانای باستان می‌رسد. برخی منابع غربی هرات باستان را بنام آريا ياد نموده اند. چنانچه در نتيجه تحقيق زنده ياد اکادميسين داکتر عبدالاحمد جاويد هرات باستان بگونه‌های ذيل آمده است:«آريا: Areia هرات يا هری، هريوا(هريرود= Arius) آرييا Areia يونانی در اوستا Haroiva= Haraevaدر سنگ نوشته نقش رستم هره ايوه Haraiua و هم محل «اسکندر شهر» Alexandria Ariana».

هرات قبل از کشف بحر هند در گذرگاه راه ابريشم قرار داشت و نقش بزرگ را در تجارت ميان نيم قاره هند، شرق ميانه، آسيای مرکزی و اروپا بازی می‌کرد. هرات از لحاظ موقعيت جغرافيايی در طول تاريخ بستر مناسب تلاقی مدنيت‌های شرق و غرب نيز به شمار می‌رفت. ازينرو هرات يکی از گهواره‌های تمدنی تاريخ پر بار افغاستان شناخته می‌شود. به قول آرنولد توين بی مورخ شهير بريتانيا طلايی ترين دوران تاريخ افغانستان را عصر کوشانيان تشکيل می‌دهد که کابل، بلخ و هرات درين درخشش نقش بزرگی تاريخی را بازی می‌کردند. اما طلايی ترين دوران تاريخ هرات را سده پانزدهم تشکيل می‌دهد هنگاميکه شهر هرات به پايتخت پرجلال شاهان تيموريان مبدل گرديده بود.